طعم فلز در دهان نشانه چیست؟
احساس طعم فلز در دهان، تجربهای ناخوشایند است که بسیاری از افراد آن را تجربه کردهاند. این طعم غیرعادی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از مشکلات ساده دهان و دندان تا بیماریهای جدیتر. در این مقاله، به بررسی علت طعم فلز در دهان، علائم همراه و روشهای تشخیص و درمان آن میپردازیم. با شناخت بهتر دلایل این مشکل، میتوانید به موقع به پزشک مراجعه کرده و از عوارض احتمالی آن جلوگیری کنید.
علت طعم فلز در دهان چیست؟
طعم فلز در دهان، که به عنوان دیسژوسیا شناخته میشود، میتواند ناشی از دلایل مختلفی باشد. این دلایل از مشکلات بهداشت دهان و دندان و عفونتهای تنفسی تا اختلالات عصبی و کمبودهای تغذیهای متغیر است. این شرایط و عوامل دیگر میتوانند بر اعصاب مرتبط با حس چشایی (ژستاسیون) تأثیر بگذارند. طعم فلزی همچنین میتواند ناشی از شرایطی باشد که بر گیرندههای عصبی روی زبان و جوانههای چشایی تأثیر میگذارد. این شرایط همچنین میتواند بر گیرندههای عصبی بویایی (بویایی) که به حس چشایی کمک میکنند، تأثیر بگذارد. در ادامه با شایعترین علت طعم فلز در دهان آشنا خواهیم شد.
بیماری لثه
بیماری لثه، مانند ژینجیویت یا پریودنتیت، اغلب ناشی از بهداشت دهان و دندان ضعیف است. عادات ضعیف بهداشت دهان و دندان میتواند منجر به وضعیتی به نام ژینجیویت اولسراتیف نکروزان حاد (ANUG) شود که به عنوان “دهان خندق” نیز شناخته میشود. در بیماری دهان خندق، طعم فلز در دهان عمدتاً ناشی از خونریزی لثه است. با اکسید شدن خون، یونهای آهن آزاد شده و طعم فلزی ایجاد میشود. بیماری دهان خندق همچنین باعث التهاب دهان میشود که میتواند مستقیماً به جوانههای چشایی آسیب رسانده و عملکرد آنها را کاهش دهد. یا برفک دهان یا کاندیدیازیس دهانی یک عفونت قارچی است که میتواند باعث ایجاد طعم فلز در دهان شود. بهداشت دهان و دندان خوب و درمان توسط متخصص لثه معمولاً میتواند این مشکل را برطرف کند.
عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی
عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی میتوانند منجر به بروز طعم فلز در دهان شوند. التهاب زبان و سایر بافتهای دهان و حلق، از جمله کام نرم، گلو و لوزهها، میتواند حس چشایی را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، احتقان بینی ناشی از این عفونتها میتواند بر حس بویایی تأثیر گذاشته و در نتیجه بر حس چشایی نیز تأثیر بگذارد.
برخی از عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی که میتوانند باعث دیسژوسیا شوند عبارتند از:
- سرماخوردگی معمولی
- آنفلوآنزا
- سینوزیت
- التهاب لوزه
- استرپتوکوک گلو
- کووید-19
- ویروس تنفسی سینسیتیال (RSV)
بارداری و تغییرات چشایی
تغییرات هورمونی در دوران بارداری میتواند باعث اختلال در حس چشایی و بویایی شود که اغلب به شکل طعم فلز در دهان بروز میکند. این پدیده بیشتر در سه ماهه اول بارداری به دلیل افزایش هورمون گنادوتروپین کوریونی انسانی (hCG)، همان هورمونی که باعث حالت تهوع صبحگاهی میشود، رخ میدهد. با ادامه بارداری و کاهش سطح هورمون hCG، این حس غیرطبیعی معمولاً برطرف میشود. همچنین، افزایش سریع سطح استروژن و پروژسترون میتواند باعث اسیدیتر شدن بزاق دهان شده و طعم غذاها را تغییر دهد.
عوارض جانبی داروها
بسیاری از داروها میتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم با اعصاب مرتبط با بخشی از مغز به نام قشر چشایی تداخل کرده و باعث ایجاد طعم فلز در دهان شوند.
از جمله داروهای مرتبط با این عارضه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مهارکنندههای آنزیم تبدیل آنژیوتانسین (ACE) مانند کاپتوپریل
- آنتیبیوتیکها مانند آموکسیسیلین، آزیترومایسین و سیپروفلوکساسین
- داروهای مدر نگهدارنده پتاسیم مانند استازولامید و آمیلورید
- داروهای استاتین مانند سیمواستاتین و آتورواستاتین
- داروهای دیابت مانند متفورمین و انسولین
معمولاً با قطع مصرف دارو، طعم فلز در دهان برطرف میشود. لازم به ذکر است که همه داروهای یک دسته دارویی باعث ایجاد طعم فلزی نمیشوند و اغلب با تغییر دارو به داروی دیگری در همان دسته، این مشکل برطرف میشود.
اختلالات عصبی
اختلالات عصبی میتوانند با اختلال در انتقال طبیعی سیگنالهای عصبی به قشر چشایی، باعث دیسژوسیا و طعم فلز در دهان شوند. این اختلال میتواند در اثر پلاکها یا تومورهای مغزی که به طور مستقیم سیگنالهای عصبی را مسدود میکنند، رخ دهد. همچنین، برخی بیماریها میتوانند به خود اعصاب آسیب برسانند، مانند بیماریهای تخریبکننده میلین که پوشش محافظتی سلولهای عصبی را از بین میبرند و باعث اختلال در عملکرد آنها میشوند.
از جمله اختلالات عصبی مرتبط با دیسژوسیا و طعم فلزی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیماری آلزایمر
- فلج بل
- آسیب نخاعی
- تومورهای مغزی
- اماس (مولتیپل اسکلروزیس)
- بیماری پارکینسون
- سکته مغزی
درمان برخی از اختلالات عصبی، مانند تومورهای مغزی، میتواند به رفع حس غیرطبیعی چشایی کمک کند. با این حال، دیسژوسیا مرتبط با اختلالات عصبی مزمن یا پیشرونده، درمان آن دشوارتر است.
جراحی گوش
جراحی گوش، از جمله تیمپانوپلاستی برای ترمیم پرده گوش و ماستوئیدکتومی برای برداشتن استخوان ماستوئید، میتواند عارضه جانبی مانند طعم فلز در دهان را به همراه داشته باشد. این عارضه ممکن است به دلیل آسیب به عصب کوردا تیمپانی رخ دهد که مسئول حس چشایی در قسمتهای خاصی از زبان است. در برخی موارد، آسیب به این عصب ممکن است دائمی باشد. اگرچه ممکن است با برداشتن عصب کوردا تیمپانی، این عارضه برطرف شود، اما این کار میتواند برخی از حسهای چشایی، مانند تشخیص طعم ترش، را کاهش دهد.
عفونت تاج دندان
عفونت تاج دندان یکی از دلایل شایع ایجاد طعم فلز در دهان است. هنگامی که تاج دندان دچار عفونت میشود، باکتریها در زیر تاج تجمع کرده و ترکیباتی تولید میکنند که باعث ایجاد بوی بد و طعم نامطبوع، از جمله طعم فلزی، در دهان میشوند. علاوه بر این، عفونت تاج دندان میتواند باعث التهاب لثه و آسیب به اعصاب اطراف شده و در نتیجه حس چشایی را تحت تاثیر قرار دهد.
راهکارهای پیشگیری از عفونت تاج دندان را بخوانید
جراحی دهان
آسیبهای دهانی مانند گاز گرفتن زبان یا جراحیهای دهان و دندان، مانند کشیدن دندان عفونی و دندان عقل یا برداشتن لوزهها، نیز میتوانند باعث بروز طعم فلز در دهان شوند. این طعم ممکن است ناشی از خونریزی و بهبود زخمها باشد. در برخی موارد، آسیب به عصب گلوسوفارنژ، که در حس چشایی نقش دارد، میتواند منجر به تغییر دائمی حس چشایی شود.
مکملهای غذایی
فلزات سنگین موجود در برخی مکملهای ویتامین و مواد معدنی، مانند مس، آهن، روی، کروم، آهن، کلسیم و ید، میتوانند باعث اختلالات موقت در حس چشایی و بروز طعم فلز در دهان شوند. به ویژه، مصرف بیش از حد این مکملها میتواند این عارضه را تشدید کند. زنان باردار که از مکملهای آهن مصرف میکنند، بیشتر در معرض این مشکل هستند. معمولاً با قطع مصرف این مکملها، علائم برطرف میشود.
کمبود روی و اختلالات مرتبط با آن
کمبود ویتامینهای گروه B، ویتامین C، روی و مس میتواند به دلیل نقش آنها در انتقال عصبی، از جمله اعصاب مرتبط با حس چشایی، باعث اختلال در حس چشایی شود. روی، به عنوان یک عنصر ضروری برای عملکرد طبیعی جوانههای چشایی، نقشی کلیدی ایفا میکند. کمبود روی میتواند میزان آنزیمی به نام گوستین را کاهش دهد که برای رشد و تجدید سلولهای جوانههای چشایی ضروری است.
عوامل مختلفی میتوانند باعث کمبود روی و در نتیجه بروز دیسژوسیا و طعم فلزی شوند، از جمله:
- اعتیاد به الکل
- بیماری مزمن کلیوی
- دیابت
- HIV
- بیماری کبد
- بیماریهای سوءجذب مانند بیماری کرون و سلیاک
- سوء تغذیه
- بیماری سلول داسی شکل
- بیماری تیروئید
درمان و مدیریت مناسب این بیماریها میتواند به کاهش علائم کمک کند. همچنین، مکملهای روی نیز ممکن است مفید باشد.
سوء هاضمه
سوء هاضمه، سوزش سر دل و رفلاکس اسید میتواند یکی از علت طعم فلز در دهان باشد. علائم دیگری که شاید با این شرایط همراه باشد، شامل نفخ و احساس سوزش در قفسه سینه پس از غذا خوردن است. برای درمان مشکل اصلی، بهتر است از مصرف غذاهای چرب پرهیز کنید، زودتر شام بخورید و از آنتیاسیدها استفاده کنید. اگر سوء هاضمه شما ادامهدار است، در بلع مشکل دارید یا درد شدیدی را تجربه میکنید، به پزشک مراجعه کنید. معمولاً با کنترل سوء هاضمه، طعم دهان نیز به حالت طبیعی باز میگردد.
آلرژی
طعم فلزی میتواند یکی از علائم اولیه آنافیلاکسی، یک واکنش آلرژیک شدید، باشد. اگر فردی پس از مواجهه با یک آلرژن احتمالی دچار خارش، کهیر، تورم و مشکل در تنفس شد، باید فوراً به پزشک مراجعه کند. آنافیلاکسی میتواند تهدیدکننده زندگی باشد.
بیماری کلیوی
افراد مبتلا به بیماری کلیوی مرحله نهایی اغلب از طعم فلز در دهان شکایت دارند.
- سطوح بالای اوره و سایر مواد در بدن
- سطوح پایین روی
- تغییرات متابولیک
- مصرف دارو
- کاهش تعداد جوانههای چشایی
- تغییر در جریان و ترکیب بزاق
کمبود کدام ویتامین باعث ایجاد طعم آهن در دهان میشود؟
کمبود برخی ویتامینها میتواند منجر به بروز طعم فلز در دهان شود. تحقیقات نشان میدهند که افراد مبتلا به کمبود ویتامین B12 و ویتامین D بیشتر در معرض تجربه این حس غیرعادی قرار دارند. این ویتامینها نقش مهمی در عملکرد صحیح اعصاب چشایی دارند و کمبود آنها میتواند به اختلال در این عملکرد و در نتیجه بروز طعم فلزی منجر شود. علاوه بر این، کمبود روی نیز میتواند یکی دیگر از دلایل ایجاد طعم فلز در دهان باشد. روی یک ماده معدنی ضروری است که برای عملکرد طبیعی جوانههای چشایی بسیار مهم است و کمبود آن میتواند به کاهش حس چشایی و بروز طعمهای غیرعادی منجر شود.
اگر طعم فلز در دهان را احساس کردیم چه کنیم؟
احساس طعم فلز در دهان میتواند نگرانکننده باشد، اما دلایل مختلفی دارد و اغلب با درمان علت اصلی، برطرف میشود.
چه کنیم؟
- به پزشک مراجعه کنید: برای تشخیص دقیق علت، بهتر است به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کنید. آنها با بررسی علائم و انجام آزمایشهای لازم، علت اصلی را تشخیص داده و درمان مناسب را تجویز خواهند کرد.
- دفترچه داروهای خود را همراه داشته باشید: لیستی از تمام داروهایی که مصرف میکنید، از جمله داروهای بدون نسخه، به پزشک کمک میکند تا علت را بهتر تشخیص دهد. برخی داروها ممکن است باعث ایجاد طعم فلزی شوند.
- بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید: مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و مراجعه مرتب به دندانپزشک، به حفظ سلامت دهان و دندان کمک میکند و ممکن است به رفع برخی از علل طعم فلزی کمک کند.
سخن پایانی
احساس طعم فلز در دهان، اگرچه ناراحتکننده است، اما میتواند ناشی از دلایل مختلفی از جمله مشکلات دهان و دندان، مصرف برخی داروها، آلرژیها، بیماریهای مزمن مانند بیماری کلیوی و حتی کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی باشد. برای تشخیص دقیق علت این مشکل، مراجعه به پزشک ضروری است. پزشک با بررسی علائم و انجام آزمایشهای لازم، علت اصلی را شناسایی کرده و درمان مناسب را تجویز خواهد کرد. در بسیاری از موارد، با درمان علت اصلی، طعم فلزی نیز از بین میرود. در طول این مدت، حفظ بهداشت دهان و دندان، اجتناب از مصرف غذاهای تحریککننده و مشورت با پزشک در مورد تغییر در رژیم غذایی یا داروها میتواند مفید باشد. به یاد داشته باشید که طعم فلز در دهان میتواند نشانهای از یک مشکل جدی باشد، بنابراین هرگز آن را نادیده نگیرید.
| برای دیدن تکنولوژی های پیشرفته کلینیک دکتر قادری محتوای پیج اینستاگرام دکتر قادری را مشاهده و دنبال نمایید . |